JRI Poland
JRI-Poland (Jewish Records Indexing – Poland) to niezależna, non-profit organizacja założona w 1995 r. przez Stanleya Diamonda, Stevena Zedecka i Michaela Tobiasa. Projekt zaczynał od indeksowania ok. 2 mln żydowskich akt metrykalnych z Polski, wcześniej zmikrofilmowanych przez Family History Library (obecnie FamilySearch), z okresu ok. 1808–1880. Już pierwszy projekt — indeksacja ksiąg z Ostrowi Mazowieckiej w 1995 r. — korzystał bezpośrednio z ksiąg w polskich Archiwach Państwowych.
W 1997 r. JRI-Poland zawarło formalne porozumienie z polskimi Archiwami Państwowymi (PSA) o indeksacji ok. 5 mln żydowskich akt metrykalnych, które nie zostały zmikrofilmowane przez FHL (okres ok. 1865–1905). W 2000 r. porozumienie rozszerzono o ponad milion rekordów z miejscowości wschodniej Galicji, leżących dziś na terenie Ukrainy — dzięki temu zasięg projektu wykracza poza współczesne granice Polski. W 2013 r. podpisano kolejne, wieloletnie porozumienie z Archiwami Państwowymi, a w 2014 r. JRI-Poland otrzymało nagrodę IAJGS za wybitny wkład w genealogię żydowską oraz zawarło ośmioletnią umowę o współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
Organizacja działa w oparciu o setki wolontariuszy — koordynatorów regionalnych i liderów poszczególnych miejscowości — oraz jest zarejestrowaną organizacją non-profit w USA (status 501(c)(3)).
Jak działa i co można znaleźć
JRI-Poland działa obecnie w dwóch równoległych systemach wyszukiwania: „Legacy — pełni funkcjonalna, główna wyszukiwarka — oraz NextGen — nowszy interfejs, na razie z ograniczonym zbiorem danych, opisany jako wersja testowa. Przeglądanie i wyszukiwanie podstawowe jest darmowe dla każdego; płatne członkostwo odblokowuje dodatkowe narzędzia badawcze.
Poza samą wyszukiwarką dostępne są: Town Explorer — przegląd miejscowości z informacją, jakie akta zostały już zindeksowane i kto jest lokalnym liderem projektu; Project Explorer — status poszczególnych projektów indeksacyjnych; forum społecznościowe oraz blog z poradami badawczymi.
Baza zawiera indeksy aktów urodzeń, małżeństw i zgonów z ksiąg metrykalnych i USC, obejmujące gminy wyznaniowe żydowskie z całej historycznej Polski oraz wschodniej Galicji. W ramach projektu „Phase Three”, uruchomionego w 2015 r., JRI-Poland stopniowo uzupełnia indeksy o linki do skanów dokumentów dostępnych online — coraz częściej wynik wyszukiwania prowadzi bezpośrednio do zdjęcia aktu, a nie tylko do jego opisu.
Dla kogo?
Ten zasób może być szczególnie przydatny dla osób, które:
- badają żydowskie rodziny z terenów całej historycznej Polski, w tym z dawnej wschodniej Galicji (dziś Ukraina),
- chcą znaleźć konkretny akt urodzenia, małżeństwa lub zgonu przodka w gminie wyznaniowej żydowskiej,
- nie wiedzą, które księgi z interesującej ich miejscowości zostały już zindeksowane — Town Explorer pokazuje to od razu,
- chcą nawiązać kontakt z lokalnym liderem projektu badającym tę samą miejscowość,
- szukają indeksu, który coraz częściej prowadzi bezpośrednio do skanu oryginalnego dokumentu.
Wskazówki eksperckie
- Sprawdź oba systemy wyszukiwania. Legacy to obecnie pełna, sprawdzona baza — „NextGen” ma na razie ograniczony zbiór danych i jest oznaczony jako wersja testowa. Jeśli nie znajdziesz czegoś w nowym interfejsie, sprawdź „Legacy”.
- Zacznij od Town Explorer. Zanim zaczniesz szukać po nazwisku, sprawdź, czy księgi z Twojej miejscowości w ogóle zostały zindeksowane — to oszczędza czas.
- To indeks, nie zawsze skan. Choć projekt „Phase Three” sukcesywnie dodaje linki do zdjęć dokumentów, część wyników to wciąż same dane z indeksu — po oryginał trzeba sięgnąć do archiwum lub Szukaj w Archiwach.
- Nie każda funkcja jest darmowa. Podstawowe przeszukiwanie bazy jest bezpłatne dla wszystkich, ale niektóre narzędzia badawcze są zarezerwowane dla płatnych członków.
- Sprawdź projekty regionalne. Skala i tempo indeksacji różnią się w zależności od regionu i aktywności lokalnego lidera — Project Explorer pokazuje aktualny status prac.
- Łącz z Wirtualnym Sztetlem i Yad Vashem. JRI-Poland daje konkretny akt metrykalny, Wirtualny Sztetl kontekst historyczny miejscowości, a Yad Vashem informacje o losach rodziny podczas Zagłady.
