← Powrót do wszystkich źródeł

Szukaj w Archiwach (SwA) to serwis, którego celem jest bezpłatne udostępnianie w internecie zbiorów archiwów państwowych i innych instytucji. Prezentuje dane pochodzące ze Zintegrowanego Systemu Informacji Archiwalnej (ZoSIA) — systemu, w którym archiwa opisują swoje materiały i zamieszczają ich kopie cyfrowe. Do serwisu włączono też informacje przygotowane wcześniej przez archiwa państwowe w ramach bazy PRADZIAD (Program Rejestracji Akt Metrykalnych i Stanu Cywilnego) — rejestru wskazującego, jakie księgi metrykalne i akta USC przetrwały do dziś i gdzie się znajdują.

Obecna wersja serwisu działa od 8 czerwca 2019 r. i jest stale rozwijana przez Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Jak działa i co można znaleźć

Wyszukiwarka domyślnie przeszukuje wszystkie dostępne materiały — można ją zawęzić do samych zdjęć i skanów, rodzaju materiału (akta, mapy, fotografie, filmy i nagrania dźwiękowe, plakaty i ulotki, dokumenty pergaminowe, projekty techniczne, muzealia, dane z PRADZIAD), okresu historycznego (od „do 1399″ po „1900+”) lub konkretnego archiwum czy instytucji z rozbudowanej listy. Dostępna jest też wyszukiwarka zaawansowana oraz opcja przeglądania gotowych kolekcji tematycznych.

Zasób obejmuje znacznie więcej niż same Archiwa Państwowe. Wśród instytucji publikujących materiały w serwisie znajdują się m.in. archiwa kościelne i diecezjalne (np. Archiwum Archidiecezjalne Warszawskie, Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej), archiwa uczelniane (Uniwersytet Jagielloński, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Szczeciński), muzea i instytucje kultury (Zamek Królewski na Wawelu, Muzeum w Gliwicach), a także instytucje polonijne za granicą — m.in. Centralne Archiwum Polonii w Orchard Lake, Archiwum Instytutu Hoovera, Polski Instytut Naukowy w Ameryce, Archiwum Polskiej Misji Katolickiej we Francji i w Szwajcarii czy Archiwum Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki w Paryżu. To czyni SwA przydatnym źródłem nie tylko dla badań krajowych, ale i dla poszukiwań śladów Polonii.

Serwis oferuje też bezpłatne konto użytkownika, które pozwala zapisywać wyszukiwania, oznaczać jednostki „gwiazdką” i wracać do wcześniej przeglądanych materiałów. Dodatkowo działa funkcja „Zidentyfikuj materiał” — możliwość zgłoszenia się do pomocy w rozpoznaniu archiwaliów, których pochodzenie lub treść nie są jeszcze znane archiwistom, oraz program „Zostań archiwistą” dla wolontariuszy chcących pomagać w opracowywaniu zasobu.

Dla kogo?

Ten zasób może być szczególnie przydatny dla osób, które:

• chcą sprawdzić w jednym miejscu, jakie materiały dotyczące danej miejscowości, rodziny lub instytucji przetrwały i w którym archiwum się znajdują — niezależnie od tego, czy to Archiwum Państwowe, kościelne, uczelniane czy muzealne,
• szukają nie tylko metryk, ale też map, fotografii, dokumentów pergaminowych czy akt majątkowych i sądowych,
• badają losy rodziny związanej z emigracją i chcą sprawdzić zasoby polonijnych archiwów za granicą dostępnych przez ten sam portal,
• zaczynają dopiero przygodę z genealogią i potrzebują punktu wyjścia do systematycznych poszukiwań (serwis ma dedykowane FAQ dla początkujących),
• chcą zgłosić się jako wolontariusze do opracowywania lub identyfikacji archiwaliów.

Wskazówki eksperckie

• Obecność w SwA nie oznacza gotowego skanu. Część jednostek ma tylko opis archiwalny bez cyfrowej kopii — jeśli szukanej jednostki nie ma jeszcze zeskanowanej, trzeba sprawdzić bezpośrednio w danym archiwum, kiedy skan może się pojawić lub jak go zamówić. Warto to sprawdzić przed zaplanowaniem wizyty czy zamówieniem kopii.
• To nie jest to samo co Genealogia w Archiwach. Genealogia w Archiwach to osobny portal prowadzony przez archiwa państwowe, skoncentrowany wyłącznie na zdigitalizowanych księgach metrykalnych i aktach stanu cywilnego. Szukaj w Archiwach jest znacznie szerszy — obejmuje wszystkie typy materiałów i dziesiątki instytucji spoza sieci archiwów państwowych. Dla czysto metrykalnych poszukiwań oba warto sprawdzić równolegle, bo zakresy digitalizacji się różnią.
• To też nie to samo co Metryki GenBaza. Metryki GenBaza to niezależna, nieoficjalna platforma ze skanami ksiąg z wybranych archiwów (np. Archiwum Państwowego w Gdańsku, Koszalinie) — czasem ma inny zestaw zeskanowanych ksiąg niż oficjalne Szukaj w Archiwach, więc warto sprawdzić oba źródła, jeśli szukana księga nie znajduje się w jednym z nich.
• Filtr „Pradziad” to dane historyczne, nie zawsze aktualne. Informacje przeniesione z dawnej bazy PRADZIAD mówią, jakie księgi przetrwały i gdzie są przechowywane, ale niekoniecznie odzwierciedlają obecny stan digitalizacji — księga wskazana w PRADZIAD może, ale nie musi mieć już gotowego skanu w SwA.
• Załóż darmowe konto, jeśli planujesz dłuższe poszukiwania. Pozwala ono zapisywać wyniki i wracać do wcześniej znalezionych materiałów, co przy wielogodzinnych kwerendach w rozległym zasobie znacząco ułatwia pracę.