← Powrót do wszystkich źródeł

Biblioteka Zasobów Kresowych to wieloletni projekt jednego badacza, Waldemara Stankiewicza, który samodzielnie gromadzi, transkrybuje i porządkuje materiały źródłowe dotyczące dawnych ziem Wielkiego Księstwa Litewskiego. Efektem jest zbiór ponad 600 pozycji podzielonych na kilkanaście działów tematycznych — od XIX-wiecznych wydawnictw źródłowych, przez herbarze i wykazy szlachty, po transkrypcje pojedynczych ksiąg parafialnych, których nie znajdzie się w żadnej dużej bazie ani archiwum cyfrowym. Materiał jest udostępniany na serwerze Polskiego Towarzystwa Genealogicznego dzięki współpracy z zespołem prowadzącym portal Genealodzy.pl.

Choć zbiór powstał jako indywidualna inicjatywa jednej osoby, jego zakres i systematyczność — w tym pełne, wieloletnie transkrypcje pojedynczych parafii oraz kompletne, 39-tomowe XIX-wieczne wydawnictwo źródłowe — stawiają go w rzędzie poważnych, rozpoznawalnych zasobów dla badań kresowych, a nie tylko dodatku do innych bibliotek cyfrowych.

To zbiór typowo kresowy — dotyczy przede wszystkim dawnych ziem Wielkiego Księstwa Litewskiego, ze szczególnym naciskiem na gubernie wileńską i kowieńską, z pojedynczymi materiałami dotyczącymi też guberni grodzieńskiej, mińskiej, witebskiej, mohylewskiej, podolskiej i wołyńskiej.

Jak działa i co można znaleźć

Strona nie ma wyszukiwarki — to statyczna, ale bardzo obszerna lista materiałów pogrupowana w kilkanaście działów tematycznych, po których trzeba przewijać ręcznie. Wśród nich znajdują się m.in.:

• Herbarze i wykazy szlachty — spisy szlachty poszczególnych guberni (m.in. wileńskiej, podolskiej, smoleńskiej, mohylewskiej), wykazy konfiskat majątków, wywody szlachectwa, wykazy osadników wojskowych i osób wywiezionych do ZSRR.
• Archiwum Akt Dawnych Wielkiego Księstwa Litewskiego — odnośniki do 39 tomów XIX-wiecznego wydawnictwa źródłowego, obejmującego m.in. akta sądów grodzkich i ziemskich, akta Głównego Trybunału Litewskiego oraz akta miejskie Wilna.
• Mapy — mapy dawnych guberni: mohylewskiej, grodzieńskiej, kijowskiej, podolskiej, wołyńskiej, kowieńskiej, wileńskiej, mińskiej i witebskiej.
• Księgi metrykalne — transkrypcje i skany pojedynczych ksiąg chrztów, ślubów i zgonów oraz spisów parafian z konkretnych parafii rzymskokatolickich, głównie z regionu wileńskiego i kowieńskiego — część z nich jest efektem pracy indywidualnych badaczy i trudno je znaleźć gdzie indziej.
• Zasoby metrykalne w internecie — obszerny przewodnik z odnośnikami do ksiąg metrykalnych udostępnionych przez Archiwa Państwowe Litwy, portal e-Paveldas, FamilySearch i genealogija.lt.

Dalsze działy strony obejmują: indeksy z Litwy Kowieńskiej, materiały dotyczące Polski pod zaborami, dodatkowe wykazy i indeksy, schematyzmy, materiały różne, genealogie poszczególnych rodów, listę polecanych stron zewnętrznych oraz odnośniki do innych bibliotek cyfrowych.

Dla kogo?

Ten zasób może być szczególnie przydatny dla osób, które:

• badają rodziny z regionu wileńskiego i kowieńskiego dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego,
• szukają transkrypcji konkretnej, niewielkiej parafii, której nie ma w dużych bazach ani na Szukaj w Archiwach,
• badają pochodzenie szlacheckie i chcą sprawdzić wykazy i wywody szlachectwa z poszczególnych guberni,
• interesują się aktami sądowymi i ziemskimi dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego,
• potrzebują map historycznych guberni z terenu dzisiejszej Litwy i Białorusi.

Wskazówki eksperckie

• To nie wyszukiwarka. Trzeba przejrzeć spis treści i ręcznie przewinąć do interesującego działu — nie da się wpisać nazwiska ani miejscowości w pole wyszukiwania.
• Zwróć uwagę na format plików. Część materiałów jest w formacie DJVU, do którego może być potrzebna osobna przeglądarka — inne to PDF lub archiwa RAR.
• Sprawdź dział „Zasoby metrykalne w internecie”, nawet jeśli szukasz gdzie indziej. To gotowy przewodnik po materiałach dostępnych na stronach Archiwów Litwy, e-Paveldas i FamilySearch — może zaoszczędzić czas na własne poszukiwania.
• Część transkrypcji dotyczy pojedynczych, niewielkich parafii. To właśnie te pozycje bywają unikatowe — nie oczekuj kompletności, ale sprawdź, czy akurat Twoja parafia się tu nie pojawia.
• Materiały bywają w kilku językach. W zależności od okresu i źródła dokumenty i opisy pojawiają się po polsku, rosyjsku i litewsku.
• Nie lekceważ pojedynczych transkrypcji parafialnych. To rezultat wieloletniej, indywidualnej pracy nad konkretnymi księgami — dla wielu niewielkich parafii z regionu wileńskiego i kowieńskiego to jedyne dostępne online opracowanie.