← Powrót do wszystkich źródeł

Centralne Archiwum Wojskowe (CAW) to kluczowa instytucja dla badań genealogicznych dotyczących służby wojskowej Polaków od końca XIX wieku aż po okres powojenny. Archiwum gromadzi dokumentację personalną żołnierzy Legionów Polskich, Wojska Polskiego II RP, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Polskiej w ZSRR oraz wybranych formacji wojskowych okresu II wojny światowej i lat powojennych.

Dla genealogów CAW bywa jedynym miejscem, gdzie zachowała się szczegółowa biografia przodka: data i miejsce urodzenia, imiona rodziców, przebieg służby, kampanie wojenne, rany, niewola, odznaczenia, a czasem nawet opis wyglądu i fotografii.

Zasób CAW jest bardzo obszerny, ale w większości nie jest dostępny online – badania wymagają kwerendy archiwalnej lub złożenia zapytania.

Dla kogo?

• dla genealogów poszukujących przodków-żołnierzy

• dla osób badających losy rodzin z okresu I i II wojny światowej

• dla potomków legionistów, oficerów i podoficerów Wojska Polskiego

• dla badaczy historii wojskowej i niepodległościowej

• dla osób, które w metrykach znalazły adnotacje: „żołnierz”, „poległ”, „zaginął”, „inwalida wojenny”

Co można znaleźć?

Zakres dokumentów zależy od formacji i okresu, ale najczęściej są to:

• teczki personalne żołnierzy (akta osobowe)

• karty ewidencyjne i przebieg służby

• listy strat, rannych, poległych i zaginionych

• dokumenty dotyczące Legionów Polskich

• akta oficerów i podoficerów II RP

• wykazy odznaczeń i awansów

• dokumenty dotyczące niewoli, internowania, obozów jenieckich

• korespondencja urzędowa dotycząca żołnierza

• ankiety personalne (często bardzo szczegółowe)

W aktach wojskowych często znajdują się informacje niedostępne w żadnym innym źródle genealogicznym.

Wskazówki eksperckie

• Zanim napiszesz do CAW, zbierz maksimum danych. Imię, nazwisko, rok urodzenia, miejsce pochodzenia, przybliżony okres służby.

• Sprawdzaj różne formy nazwiska. W dokumentach wojskowych często występują uproszczenia lub błędy zapisu.

• Jeśli przodek był legionistą – połącz CAW z bazą Legionów PTG. To ułatwia identyfikację jednostki.

• Akta wojskowe często zawierają dane o rodzicach i stanie cywilnym. Są świetnym uzupełnieniem metryk.

• Brak akt w CAW nie zawsze oznacza brak służby. Część dokumentacji uległa zniszczeniu w czasie II wojny światowej.

• Jeśli przodek służył po 1945 roku, obowiązują ograniczenia dostępu. Wymagane jest pokrewieństwo i dokumenty potwierdzające.

• Warto sprawdzić także AAN i IPN. Losy wojenne często prowadzą do innych archiwów.