Gramps

Gramps (Genealogical Research and Analysis Management Programming System) to program rozwijany od ponad 20 lat przez społeczność wolontariuszy. Licencja jest otwarta (GPL), program jest bezpłatny, bez abonamentu i bez wersji premium. Według twórców ma być intuicyjny dla hobbystów, a zarazem kompletny dla zawodowych genealogów.

Program zapisuje dane w bazie na dysku użytkownika. Od wersji 6.0 (marzec 2025) domyślną bazą jest SQLite, co według twórców przyspieszyło pracę z dużymi drzewami. Najnowsza stabilna wersja to 6.0.8 (kwiecień 2026). W kwietniu 2026 ukazała się wersja testowa 6.1 z integracją z FamilySearch.

Gramps jest zbudowany wokół źródeł i cytowań, a nie tylko wokół osób. Każde wydarzenie można powiązać z konkretnym źródłem, a każde miejsce może mieć hierarchię i nazwy zmieniające się w czasie. Funkcje rozszerza się dodatkami pisanymi przez społeczność.

Obok programu na komputer istnieje Gramps Web: osobna, też otwarta aplikacja przeglądarkowa, która korzysta z tej samej bazy i synchronizuje się z programem w obie strony. Pozwala kilku osobom (np. rodzinie) wspólnie przeglądać i edytować drzewo. Trzeba ją jednak zainstalować na własnym serwerze albo wykupić hosting u zewnętrznej firmy (np. Grampshub, prowadzony przez jednego z twórców Gramps Web, od 7 euro miesięcznie wg cennika ze stycznia 2025).

Interfejs jest dostępny po polsku. Tłumaczenie jest prawie kompletne, ale nie w 100%: w 2023 roku obejmowało około 96% tekstów programu, więc część komunikatów może pojawić się po angielsku. Instrukcja (wiki) jest po angielsku.

Dla kogo?

• Dla osób, które budują rozbudowane drzewo z wieloma liniami i chcą mieć dane u siebie, a nie w serwisie z abonamentem.
• Dla osób, które dokumentują każdy fakt źródłem i chcą później wrócić do tego, skąd wzięły daną informację.
• Dla osób, które przenoszą drzewo z innego programu i szukają darmowej alternatywy.
• Dla rodzin, które chcą razem pracować na jednym drzewie i są gotowe postawić Gramps Web albo za niego zapłacić.

Co można zrobić?

• Zapisywać osoby, rodziny, wydarzenia, miejsca, źródła, cytowania, repozytoria (archiwa, biblioteki), multimedia i notatki jako osobne, powiązane ze sobą obiekty.
• Budować hierarchię miejsc z zakresami dat (np. wieś, gmina, powiat, gubernia), tak żeby przy wydarzeniu z danego roku wyświetlała się przynależność z tamtego okresu.
• Importować i eksportować drzewo w formacie GEDCOM (5.5 i 5.5.1) oraz we własnym formacie Gramps XML.
• Filtrować bazę według złożonych warunków i szukać możliwych duplikatów osób.
• Pokazywać miejsca na mapie (widok geograficzny).
• Tworzyć raporty i wykresy, w tym generować statyczną stronę WWW z drzewem.
• Rozszerzać program o dodatki społeczności (raporty, narzędzia, widoki).
• Przez Gramps Web: przeglądać i edytować drzewo w przeglądarce z kilku urządzeń, nakładać zeskanowane mapy historyczne na mapę miejsc, wczytywać dopasowania DNA.

Wskazówki eksperckie:

Najmocniejszą stroną Gramps przy badaniach na ziemiach polskich jest moim zdaniem model miejsc. Miejscowość może mieć kilka powiązań „Należy do” (Enclosed by), każde z zakresem dat, oraz nazwy alternatywne z datami. Gramps sam wybiera ścieżkę w hierarchii według daty wydarzenia. Tak można zapisać, że wieś do 1867 roku należała do jednego powiatu, a później do innego, i nie trzeba poprawiać każdego aktu osobno. Użytkownicy na forum projektu zgłaszają przy tym kilka pułapek:

• jeśli nadasz datę jednej nazwie lub jednemu powiązaniu, nadaj daty wszystkim pozostałym w tym miejscu;
• wydarzenie bez daty program traktuje tak, jakby było z 1 roku naszej ery, dlatego warto zostawić jedną nazwę i jedno powiązanie bez daty jako wariant domyślny;
• zapis „po 1867” program rozumie domyślnie jako przedział 50 lat (ustawienie w Preferencjach), więc przy długich okresach lepiej wpisać zakres „od… do…”.

Przed aktualizacją do nowej wersji zrób kopię drzewa (eksport do Gramps XML). Twórcy przypominają o tym przy każdym wydaniu, a wersji testowych odradzają używania na głównym drzewie.

Przy imporcie GEDCOM z innego programu Gramps wyświetla listę danych, których nie wczytał, z numerami linii w pliku. Warto ją przejrzeć. Import do istniejącego drzewa nie scala osób automatycznie, nawet jeśli mają te same identyfikatory, więc po imporcie przyda się narzędzie do wyszukiwania duplikatów. Część danych specyficznych dla Gramps ginie przy eksporcie do GEDCOM; wiki projektu ma ich listę i warto ją sprawdzić, zanim zaczniesz polegać na funkcjach, których inne programy nie mają.

Język interfejsu: polski (tłumaczenie niepełne), dokumentacja po angielsku.

Data ostatniej weryfikacji: listopad 2026