← Powrót do wszystkich źródeł

Lithuanian Special Archives to wyspecjalizowana jednostka litewskiego systemu archiwalnego, która przechowuje dokumenty wytworzone przez organy państwowe Litewskiej SRR w latach 1940–1991. Zasób obejmuje akta administracyjne, represyjne, wojskowe, paszportowe, ewidencyjne oraz materiały wytworzone przez struktury KGB, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, komitety partii komunistycznej i instytucje odpowiedzialne za zarządzanie ludnością.

Choć archiwum nie zawiera klasycznych metryk, jest kluczowe w genealogii rodzin z terenów Wileńszczyzny, Nowogródka, Grodzieńszczyzny i całych Kresów Północno-Wschodnich, którzy znaleźli się pod okupacją sowiecką lub byli ofiarami przesiedleń, deportacji czy represji.

W zasobie znajdują się tysiące teczek osobowych, spisów mieszkańców, akt paszportowych i dokumentów, które pozwalają odtworzyć dramatyczne losy rodzin w XX wieku.

Dla kogo?

• dla genealogów badających rodziny z Wileńszczyzny, Polesia i innych obszarów włączonych do ZSRR

• dla osób poszukujących informacji o deportacjach, wywózkach, aresztowaniach, konfiskatach majątku

• dla tych, którzy rekonstruują losy członków rodziny w okresie sowieckim (1940–1953 i później)

• dla osób potrzebujących danych z akt paszportowych, spisów mieszkańców, dokumentów meldunkowych

• dla badaczy losów żołnierzy AK, cywilów represjonowanych, osób oskarżonych o działalność antypaństwową

Co można znaleźć?

• akta KGB i organów bezpieczeństwa – śledztwa, aresztowania, przesłuchania, inwigilacja

• dokumenty deportacyjno-represyjne – listy wywózek, wykazy rodzin, akta przesiedleń

• akta paszportowe i meldunkowe – adresy, rodziny, zmiany miejsca zamieszkania

• spisy mieszkańców z okresu okupacji sowieckiej

• akta komitetów partii komunistycznej – personalia, działalność zawodowa i społeczna

• akta własności i konfiskacji majątków – opis stanu gospodarstw, listy właścicieli

• akta dotyczące działalności Armii Krajowej i ruchu oporu – raporty, listy poszukiwanych, sprawy karne

• dokumenty dotyczące repatriacji do Polski po 1944 roku

To zbiór unikatowy dla osób odtwarzających przerwane linie rodzinne i losy krewnych, o których brak informacji w metrykach.

Wskazówki eksperckie

• Zacznij od akt paszportowych. Zawierają spójne dane: datę urodzenia, miejsce zamieszkania, osoby wspólnie mieszkające i zmiany adresów.

• Przy deportacjach szukaj całych rodzin, nie pojedynczych osób. Teczki często obejmują kilka pokoleń.

• Akta represyjne często zawierają odpisy metryk – mogą być jedynym zachowanym dowodem urodzenia czy ślubu.

• Nazwiska mogą być zrusyfikowane lub zapisane cyrylicą. Wyszukuj w kilku wariantach pisowni.

• Sprawdzaj dokumenty dotyczące repatriacji do Polski. W teczkach znajdują się szczegółowe listy rodzin, majątków i miejscowości pochodzenia.

• Jeśli nie wiesz, gdzie szukać, zacznij od Wydziału Dokumentów Osobowych. To tam trafiało większość akt paszportowych i meldunkowych.

• LVIA i Special Archives wzajemnie się uzupełniają. LVIA daje materiał metrykalny i XIX wiek, Special Archives – losy XX wieku.

• Kwerendy są możliwe, ale warto zawęzić zakres. Im bardziej konkretne dane – tym większa szansa na sukces.