← Powrót do wszystkich źródeł

JewishGen to globalna platforma genealogiczna gromadząca dane dotyczące społeczności żydowskich na całym świecie. Szczególnie istotne dla genealogów z Polski jest to, że JewishGen prowadzi niezależne, rozbudowane bazy dla Polski, Litwy i Ukrainy – obejmujące obszary dawnego Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego, Galicji, Wołynia i Podola.

To właśnie te zbiory stanowią jedno z najbogatszych źródeł do badań nad Żydami mieszkającymi na ziemiach polskich przed II wojną światową. Zbiory obejmują miliony rekordów pochodzących z metryk, rewizji podatkowych, spisów ludności, ksiąg miejskich, cmentarzy, list emigrantów, publikacji pamiątkowych (Yizkor Books), a także danych tworzonych przez lokalne projekty badawcze.

JewishGen rozwija też narzędzia takie jak JewishGen Gazetteer / ShtetlSeeker, które pozwalają znaleźć miejscowość w wielu wariantach językowych – co na Kresach jest niezbędne.

Dla kogo?

• dla genealogów badających żydowskie rodziny z dawnych Kresów: Wileńszczyzny, Polesia, Wołynia, Galicji Wschodniej, Podola i Małopolski

• dla osób poszukujących krewnych emigrantów do USA, Kanady, Argentyny, Palestyny czy RPA

• dla badaczy XX wieku – Holocaust, getta, deportacje, repatriacje

• dla osób potrzebujących danych pozametrykalnych: rewizji, spisów mieszkańców, list podatkowych

• dla użytkowników rekonstrukcji lokalnych społeczności (shtetl research)

Co można znaleźć?

1. JewishGen Poland Database

Zawiera dane z terenów II RP i dawnych ziem polskich, m.in.:

• indeksy metrykalne (czasem z odpisami z ksiąg)

• dane z cmentarzy, w tym zdjęcia macew

• listy mieszkańców i księgi adresowe

• listy przedsiębiorców i rzemieślników

• dane migracyjne i emigracyjne (Ellis Island, ship manifests)

• Yizkor Books dla gmin polskich

• rekonstrukcje społeczności (tzw. kehila pages)

2. JewishGen Lithuania Database

Bogata baza dla terenów dawnych guberni: wileńskiej, grodzieńskiej, kowieńskiej:

• rewizje podatkowe

• księgi ludnościowe

• indeksy cmentarne

• Yizkor Books

• spisy rzemieślników i właścicieli firm

• dokumenty społeczności żydowskich

3. JewishGen Ukraine Database

Kluczowa dla rodzin z Galicji, Wołynia, Podola i Podkarpacia:

• rekordy metrykalne i pozametrykalne

• listy ofiar pogromów i Holocaustu

• księgi gminne i miejskie

• listy podatkowe, rewizje i księgi wojskowe

• Yizkor Books dla setek miejscowości

Wskazówki eksperckie

• Zawsze wyszukuj nazwiska w wielu wariantach. Na Kresach zapisywano je po polsku, rosyjsku, jidysz, hebrajsku i niemiecku.

• Revision Lists (rewizje) są bardziej kompletne niż metryki. Zawierają całe rodziny, zwykle na kilku pokoleniach.

• Pracuj lokalizacją, nie tylko nazwiskiem. W regionach kresowych wioski często zmieniały nazwy i przynależność administracyjną.

• Sprawdzaj Yizkor Books nawet wtedy, gdy nie znasz nazwiska. Wspomnienia ocalałych zawierają opisy szkół, rodzin, rzemieślników, ulic i społeczności.

• Korzystaj z JewishGen Gazetteer / ShtetlSeeker. To jedyne narzędzie pokazujące pełną listę wariantów nazw miejscowości na Kresach.

• Po znalezieniu rodziny w JewishGen, weryfikuj dane w archiwach lokalnych:

  • LVIA (Litwa)

  • Litewskie Archiwum Specjalne

  • Archiwa Ukrainy

  • Archiwum Akt Dawnych w Warszawie

  • AGAD (akta metrykalne z Ukrainy)

• Nie ignoruj indeksów cmentarnych. Macewy często zachowują imię ojca, nazwisko rodowe matki i datę w kalendarzu hebrajskim – klucz do wcześniejszych pokoleń.

• Listy emigracyjne pomagają łączyć rodziny rozproszone po całym świecie. Nazwiska krewnych powtarzają się na statkach i w spisach naturalizacyjnych.