← Powrót do wszystkich źródeł

Biblioteka Kresowa to cyfrowy zbiór publikacji, który powstał jako projekt Waldemara Stankiewicza, wspierany przez Polskie Towarzystwo Genealogiczne, aby ułatwić dostęp do materiałów dotyczących ziem dawnej Rzeczypospolitej: Wołynia, Polesia, Wileńszczyzny, Galicji Wschodniej, Podola i terenów na dzisiejszej Ukrainie, Litwie i Białorusi.

W serwisie znajdują się tysiące zdigitalizowanych dokumentów – od czasopism i roczników urzędowych, przez księgi adresowe i przewodniki, po monografie miejscowości, pamiętniki, mapy i fotografie. To jedno z najcenniejszych miejsc dla genealogów, których rodziny wywodziły się z Kresów, gdzie księgi metrykalne są często niekompletne, rozproszone lub trudno dostępne.

Biblioteka Kresowa pełni funkcję repozytorium źródeł kontekstowych, które pozwalają zrozumieć tożsamość, losy i otoczenie przodków żyjących na obszarach wielokulturowych i wielowyznaniowych.

Dla kogo?

• dla genealogów badających rodziny z Kresów – szczególnie Wołynia, Wileńszczyzny, Polesia i Galicji Wschodniej

• dla osób szukających materiałów uzupełniających metryki: spisy ludności, księgi adresowe, przewodniki, wykazy instytucji

• dla badaczy historii lokalnej, dawnych powiatów, ziem, osad i folwarków

• dla osób rekonstruujących losy przodków w XIX i początku XX wieku

• dla miłośników historii wielokulturowych społeczności dawnej Rzeczypospolitej

Co można znaleźć?

• czasopisma i gazety kresowe – ogłoszenia, nekrologi, relacje lokalne

• księgi adresowe miast, osad i powiatów – spisy mieszkańców, urzędników, przedsiębiorców

• księgi pamiątkowe i roczniki – cenne źródło nazwisk i biogramów

• monografie miast i miejscowości – opis historii, własności ziemskich, parafii

• mapy i atlasy – granice parafii, folwarków, kolonii osadniczych

• pamiętniki i wspomnienia – unikatowy kontekst społeczny, zwyczaje, realia życia

• ikono­grafia – fotografie miejscowości, świątyń i krajobrazów

• druki urzędowe i statystyczne – spisy instytucji, szkolnictwa, organizacji społecznych

To zbiór idealny do odtwarzania kontekstu życia przodków, zwłaszcza tam, gdzie nie zachowały się metryki.

Wskazówki eksperckie

• Zawsze sprawdzaj księgi adresowe. Często to jedyne źródło pozwalające ustalić zawód i dokładne miejsce zamieszkania przodka.

• Porównuj mapy z opisami w monografiach. Pozwala to ustalić, do której parafii należała wieś lub kolonia – granice były zmienne.

• Gazety kresowe są skarbnicą nekrologów i ogłoszeń. Mogą zawierać prywatne listy, informacje o majątkach, licytacjach, poszukiwaniach krewnych.

• Pamiętniki osadników i mieszkańców pokazują kontekst etniczny i religijny, co pomaga interpretować metryki wielowyznaniowe.

• Jeśli badałeś przodków w FamilySearch lub AGAD, wróć do Biblioteki Kresowej po uzupełniający kontekst. Często dopiero publikacje regionalne pozwalają połączyć wszystkie fakty.

• Nie pomijaj druków statystycznych i szkolnych. Zawierają spisy nauczycieli, organistów, urzędników i właścicieli ziemskich.

• Używaj różnych wariantów nazw miejscowości. Wiele z nich dorobiło się wersji polskich, rosyjskich, ukraińskich i niemieckich.