← Powrót do wszystkich źródeł

Archiwum Państwowe w Olsztynie przechowuje dokumenty dotyczące Warmii i Mazur oraz obszarów, które przez wieki wchodziły w skład państwa pruskiego, Prus Wschodnich i administracji niemieckiej. Jego zbiory to unikatowe świadectwo historii regionu, w którym mieszały się tradycje polskie, niemieckie, mazurskie, ewangelickie, katolickie i luterańskie.

AP Olsztyn jest jednym z najważniejszych miejsc w Polsce dla osób badających przodków z terenów północno-wschodnich — szczególnie tam, gdzie metryki spłonęły, zostały przeniesione lub zachowały się tylko fragmentarycznie.

Dla kogo?

• dla genealogów badających rodziny z Warmii, Mazur i dawnych Prus Wschodnich

• dla osób szukających dokumentów ewangelickich (dominujących na tych terenach do 1945 r.)

• dla badaczy historii ziem pruskich, kolonizacji, majątków ziemskich i osadnictwa

• dla osób odtwarzających dzieje wsi, folwarków, kolonii i gospodarstw rolnych

Co można znaleźć?

• metryki kościelne (szczególnie ewangelickie) oraz akta USC z okresu pruskiego i powojennego

• niemal kompletne księgi gruntowe i hipoteczne – kluczowe w badaniach majątków, parcelacji i właścicieli nieruchomości

• akta gminne, miejskie, sądowe, szkolne i policyjne

• dokumentację administracyjną Prus Wschodnich – często bardzo precyzyjną i bogatą w szczegóły

• akta niemieckich urzędów i instytucji, w tym listy mieszkańców, rejestry poborowych, księgi meldunkowe

• mapy regionu, plany wsi i miast, dokumentację kartograficzną z XIX–XX w.

Wskazówki eksperckie

• Nazwy miejscowości szukaj w dwóch wersjach: polskiej i przedwojennej niemieckiej.

  Przykłady: Allenstein = Olsztyn, Alt Ukta = Stara Ukta. Ułatwia to korzystanie z indeksów i ksiąg gruntowych.

• Metryki ewangelickie w tym regionie są szczególnie wartościowe.

  Często zawierają informacje o konfirmacji, miejscu zamieszkania, numerach domów, a nawet statusie majątkowym.

• Księgi gruntowe to skarb dla badaczy gospodarstw.

  Zawierają dane o dziedziczeniu, zakupach, podziałach majątków, zadłużeniu i zmianach właścicieli – a to często jedyne zachowane ślady historii rodzin chłopskich.

• Warto sprawdzać akta szkolne i poborowe, ponieważ Prusy prowadziły bardzo szczegółowe rejestry uczniów i poborowych, które nierzadko obejmują daty urodzin, zawody rodziców i miejsca zamieszkania.

• Przy badaniach Mazurów i Warmiaków analizuj księgi meldunkowe oraz listy osób przyjmujących obywatelstwo polskie po 1945 r. – to ważny element tożsamościowy wielu rodzin.

• Gdy metryk brakuje – sięgnij po pruskie rejestry ludności.

  Często odtworzysz dzięki nim strukturę gospodarstw i pełne rodziny nawet bez metryk urodzeń czy zgonów.